Ukraiński jako drugi język obcy w szkole podstawowej i średniej

Czy język ukraiński stanie się stałym elementem polskiego systemu edukacji? Coraz więcej wskazuje na to, że tak. Od 2025 roku będzie można zdawać z niego maturę, a szkoły podstawowe i średnie zyskują nowe możliwości jego nauczania. Eksperci i instytucje edukacyjne mówią jednym głosem: warto zainwestować w ukraiński jako drugi język obcy.

„Jeśli nie uda się nam wprowadzić ukraińskiego komponentu do polskich szkół, to przynajmniej zróbmy ukraiński drugim językiem obcym” – powiedział dr Paweł Lewczuk, pracownik naukowy Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Jego słowa wpisują się w szerszy kontekst działań rządu i środowisk naukowych, które szukają sposobów na edukacyjną integrację niemal miliona ukraińskich dzieci uczących się obecnie w Polsce.

Ukraiński na liście języków maturalnych

Od roku szkolnego 2025/2026 uczniowie będą mogli wybrać język ukraiński jako nowożytny język obcy na maturze. To efekt nowelizacji rozporządzenia przygotowanego przez Ministerstwo Edukacji. Obok angielskiego, niemieckiego, francuskiego czy hiszpańskiego, abiturienci po raz pierwszy będą mogli zdawać egzamin ustny i pisemny z ukraińskiego. To przełom, który dotyczy zarówno uczniów z Ukrainy, jak i Polaków chcących rozwijać kompetencje językowe w tym kierunku.

Szkoły podstawowe i średnie: szansa na nowy język

Obecnie polskie szkoły mogą same decydować o ofercie językowej. Już teraz niektóre placówki oferują uczniom z Ukrainy naukę ojczystego języka w formie zajęć dodatkowych. Rząd wspiera ten proces, rozwijając oddziały przygotowawcze, zajęcia wyrównawcze i zatrudniając asystentów międzykulturowych znających język ukraiński.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, ukraiński może być prowadzony jako drugi język obcy – zarówno w klasach dla dzieci z Ukrainy, jak i dla uczniów polskich, jeśli szkoła dysponuje odpowiednią kadrą i materiałami dydaktycznymi.

Materiały edukacyjne i wsparcie metodyczne

We współpracy z Ministerstwem Edukacji Ukrainy opracowano skrócone programy nauczania z języka ukraińskiego, literatury, historii i geografii. Są one dostosowane do realiów nauki poza Ukrainą i mogą być wykorzystywane w polskich szkołach. Część nauczycielek z Ukrainy została już zatrudniona w polskim systemie edukacji, jednak dostęp do wykwalifikowanej kadry nadal jest wyzwaniem.

Dodatkowo, od września 2024 roku na szerszą skalę mają działać asystenci kulturowi – osoby wspierające uczniów i nauczycieli w procesie nauki i integracji.

Czy ukraiński będzie obowiązkowy?

Nie. Na razie nie ma planów, by ukraiński stał się obowiązkowym przedmiotem w polskich szkołach. To szkoły, we współpracy z organami prowadzącymi, mogą zdecydować o jego wprowadzeniu. Wymaga to jednak odpowiedniego zaplecza: nauczycieli, programów, a także zainteresowania wśród uczniów i rodziców.

Głos ekspertów: język jako pomost

Paweł Lewczuk z Instytutu Slawistyki PAN podkreśla, że język to nie tylko narzędzie komunikacji, ale też pomost kulturowy i społeczny. Wprowadzenie ukraińskiego do polskich szkół, jako drugiego języka obcego, mogłoby pomóc nie tylko uczniom z Ukrainy lepiej odnaleźć się w nowym środowisku, ale także Polakom – zrozumieć kulturę i język sąsiadów. W Niemczech, w regionie Hesji, podobne rozwiązanie już funkcjonuje – język ukraiński wpisano jako oficjalny przedmiot obcy w systemie edukacyjnym.

Społeczne poparcie i debata

W przestrzeni publicznej temat wzbudza zainteresowanie, ale też pytania oraz ogromne wątpliwości: czy uczniowie nie będą zbyt obciążeni? Czy szkoły poradzą sobie kadrowo? Z drugiej strony – język ukraiński, podobnie jak rosyjski, jest bliski językowi polskiemu i może być stosunkowo łatwy do opanowania dla chętnych uczniów.

Na forach edukacyjnych pojawiają się głosy, że warto otworzyć się na tę możliwość: zarówno ze względów praktycznych, jak i symbolicznych – jako gest solidarności wobec uczniów z Ukrainy.

Podsumowanie

Język ukraiński w Polskim systemie edukacyjnym przestaje być jedynie rozwiązaniem tymczasowym.